Đàn ông, phụ nữ, và, bóng đá

Chú thích ảnh: Thêm 1 sự kiện còn đáng xem hơn là cúp bóng đá thế giới.

Nhân mùa Quơ Cắp nóng chảy mỡ tại Nam Phi, và nhân niềm vui đội bóng ruột già ruột non là tuyển Pháp sớm xách bịch trở về Phú Lang Sa, Kan tui cũng bàn loạn đôi lời về đàn ông, phụ nữ, và bóng đá. Đàn ông mê bóng đá thì rõ rồi! Cứ nhìn số lượng status trên facebook này bữa giờ là biết liền! Còn phụ nữ thì thích bóng đá cũng có mà ghét cũng có. Để Kan tui liệt kê ra vài lí do cho mọi người xem chơi hen!

Tại sao phụ nữ thích bóng đá? Là vì:

– Đàn ông có thể sạch túi vì bóng đá, và, cũng như vậy với phụ nữ.

– Đàn ông coi bóng đá là mắt không hề chớp, và, cũng như vậy với phụ nữ.

– Đàn ông sẵn sàng chê bai chế diễu la ó gào thét khi đội bóng chơi dở, nhưng không bao giờ như vậy với phụ nữ.

– Đàn ông biết cực kì chi tiết về đội bóng ưa thích, và, cũng như vậy với người phụ nữ ưa thích.

– Đàn ông có thể chết mê chết mệt vì một đội bóng bình thường, và, cũng như vậy với một người phụ nữ bình thường.

– Đàn ông có thể mất rất nhiều thì giờ ngồi chờ xem một trận bóng, và, cũng như vậy khi ngồi chờ phụ nữ sửa soạn.

v.v.

Tại sao phụ nữ ghét bóng đá? Là vì:

– Đàn ông có thể mất ăn mất ngủ vì bóng đá, chứ hổng phải vì phụ nữ.

– Đàn ông ngồi với nhau là huyên thuyên bất tận về bóng đá, chứ hổng phải về phụ nữ.

– Đàn ông yêu đội bóng nào là yêu suốt đời, chứ hổng có như vậy với phụ nữ.

– Đàn ông nhớ như in một trận bóng đá lâu lắc lâu lơ rồi, nhưng lại quên béng điều vừa hứa hẹn thề thốt với phụ nữ.

– Đàn ông dễ dàng bỏ qua sai sót của đội bóng yêu thích, nhưng hổng như vậy với người phụ nữ yêu thích.

– Đàn ông có thể thích cùng lúc nhiều đội bóng khác nhau, và, cũng như vậy với nhiều phụ nữ khác nhau.

v.v.

SG, 06/10

KAN

Một chút về đạo Phật và khoa học

Bìa sách "Buddhism and Science"

Có thể bàn về cái gì khi nói đến tương quan giữa đạo Phật và khoa học? Có lẽ, cả hai cùng đi trên con đường tìm về thực tại. Đạo Phật với vai trò con đường tâm linh đã giúp cuộc đời này vơi đi nhiều nỗi khổ. Khoa học với vai trò con đường tạo ra vật chất đã giúp cuộc đời này bớt nhọc xác thân. Đó là cái chung. Còn cái riêng là gì? Có lẽ, nhiều người sẽ nghĩ, khoa học là địa hạt của lí trí, không có chỗ cho niềm tin, và ngược lại, đạo Phật là địa hạt của niềm tin, không có chỗ cho lí trí. Thật ra không phải như vậy.

Niềm tin trong khoa học

Người ta hay cho rằng khoa học có nền tảng là lí tính, không có chỗ cho niềm tin mơ hồ, mâu thuẫn. Thật thế à? Lấy ví dụ trong môn hình học Euclid mà ai cũng đã từng học qua. Thứ nhất, định nghĩa những khái niệm cơ bản như điểm, đường thẳng, mặt phẳng được mặc nhiên thừa nhận! Trong đó, điểm được xem là một thứ không có kích thước hay kích thước bằng không. Vậy tại sao tập hợp vô số thứ không kích thước như thế lại thành một đường thẳng có kích thước hay độ dài được? Kế đến, đường thẳng được coi là không có bề rộng, vậy tại sao tập hợp vô số thứ không có bề rộng như thế lại thành một mặt phẳng có bề rộng được?

Loại hình học này được xây nên dựa trên hệ tiên đề Euclid nổi tiếng, mà ta đã biết tiên đề được xây dựng mà không chứng minh, nghĩa là ta chỉ có tin hay không tin thôi chứ không có cách gì phân tích bằng lí lẽ được.

Tương tự như vậy trong ngành đại số. Quí vị nào biết các cấu trúc đại số cơ bản như nhóm, vành, trường đều biết là chúng được định nghĩa cũng theo lối tiên đề, và vài tính chất cơ bản như giao hoán hay không giao hoán cũng vậy.

Continue reading

Đạo Phật và Khoa học – Đối thoại giữa nhận thức luận trong đạo Phật và trong cơ học lượng tử (Phần 2)

Bìa sách “Buddhism and Science”


BÀN VỀ NGUYÊN TỬ, QUANG TỬ, LƯỢNG TỬ – ON ATOMS, PHOTONS, AND QUANTA

ĐĐLLM, AW và TJ [nói tiếng Tây Tạng]

TJ: Chúng ta có thể nói tới loại hạt vi tế nhất. Các luận sư Trung Quán tông đã bác bỏ khái niệm về những thành tố bất kì được xem là nền tảng, nguyên sơ và tối hậu, kiểu như nguyên tử hay các hạt không thể phân nhỏ. Những luận sư ấy cho rằng quan niệm như thế là không hợp lí.

Zeilinger: Cái này thuộc vấn đề bản thể. Chí ít là trong ngành vật lí đã có mối bất hòa với một truyền thống lâu đời khác. Tư tưởng vật lí cho đến đầu thế kỉ thứ hai mươi là căn bản ta có thể giải thích – ít nhất là trên nguyên tắc – ta có thể giải thích vì sao một điều cụ thể nào đó xảy ra. Bức tranh cũ về vũ trụ ngày xưa giống như một cái đồng hồ được lên giây bởi đấng sáng thế trong Cơ Đốc Giáo – người thợ làm đồng hồ tối thượng ở đây là Thượng Đế, đã chế tạo và khởi động nó – và giờ thì vũ trụ đang vận hành chính xác như một cái đồng hồ. Tình huống đơn giản chỉ là giải thích đồng hồ hoạt động theo quy luật nào, đồng thời ta phải bắt đầu từ cái trong vật lí gọi là điều kiện tiên quyết (initial condition). Ta phải biết khởi thủy của vũ trụ trông ra sao thì những điều còn lại sẽ trở nên rõ ràng.

Continue reading

Đạo Phật và Khoa học – Đối thoại giữa nhận thức luận trong đạo Phật và trong cơ học lượng tử (Phần 1)

Bìa sách “Buddhism and Science”

Ghi chú của Kan:

1) ĐĐLLM: Đức Đạt Lai Lạt Ma, AW: Alan Wallace, TJ: Thupten Jinpa.

2) Trong phần thảo luận này, Đức Đạt Lai Lạt Ma, Alan Wallace, Thupten Jinpa đại diện cho đạo Phật; Anton Zeilinger và Arthur Zajonc đại diện cho giới vật lí.

3) Cụm từ “Nó là như vậy thôi” được dịch từ một số cụm tiếng Anh trong bài, như “That’s just the way it is” hay “That’s just the way things are”… Nghĩa của cụm từ này trong đạo Phật là: Phật tính/ Pháp tính/ Thể tính/ Bản chất các Pháp.

TÁC GIẢ: ANTON ZEILINGER

Anton Zeilinger sau khi được giáo dục trong ngành cổ học Hi La đã theo học vật lý tại Đại học Vienna. Ông là giảng viên cũng như giảng viên mời ở nhiều trường khắp nơi trên thế giới, trong đó có Đại học Vienna, MIT, Đại học Melbourne, Đại học kỹ thuật Munich, College de France và Đại học Merton. Hiện ông là giáo sư vật lý tại Viện vật lý thực nghiệm thuộc Đại học Vienna. Nghiên cứu chủ đạo của ông thuộc lĩnh vực cơ sở của cơ học lượng tử mà ông cùng nhóm nghiên cứu qua nhiều năm đã tìm được một số thí nghiệm cơ bản có tính quan trọng, trong đó gần đây nhất là quantum teleportation.

ĐỐI THOẠI GIỮA NHẬN THỨC LUẬN TRONG ĐẠO PHẬT VÀ TRONG CƠ HỌC LƯỢNG TỬ

Năm 1997 khi ông Arthur Zajonc là đồng nghiệp và bằng hữu của tôi mời tôi đến thăm Đức Đạt Lai Lạt Ma tại nơi ngài cư ngụ ở Dharamsala để luận bàn về vật lí hiện đại thì tôi rất hứng khởi. Vì công việc liên quan tới nền tảng cơ học lượng tử khiến tôi ngày càng suy tư về những câu hỏi thuộc nhận thức luận, nên tôi rất vui được thảo luận một số vấn đề như vậy với Đức Đạt Lai Lạt Ma vốn là đại diện cho một truyền thống tâm linh lớn trên thế giới.

Continue reading